Vergi Dilimleri Nasıl Uygulanır?
Hesaplayıcı3 dk okuma
Kısa cevap
Vergi dilimleri, gelirin tamamına değil, yalnızca her dilime düşen kısmına o dilimin oranını uygular. Vergi, dilimlerde hesaplanan tutarların toplamıdır. Örneğin 2026'da 500.000 TL ücret dışı matrahın ilk 190.000 TL'si %15, sonraki 210.000 TL'si %20, kalan 100.000 TL'si %27 ile vergilenir; toplam vergi 97.500 TL, ortalama oran %19,5 olur.
Formül
Vergi = Σ (dilimdeki tutar × dilimin oranı)
Dilimdeki tutar = min(matrah; dilim sonu) − dilim başı
- Matrah: yıllık vergi matrahı
- Dilim başı ve dilim sonu: tarifedeki dilimin alt ve üst sınırı; son dilimin üst sınırı yoktur
- min: iki değerden küçük olanı; matrah bir dilimin içinde bitiyorsa o dilimdeki tutar matrahta biter
- Σ: matrahın ulaştığı bütün dilimlerin toplamı
Ortalama oran vergi / matrah × 100 ile bulunur. Marjinal oran, matrahın ulaştığı son dilimin oranıdır.
Adım adım örnek
2026 yılı, 500.000 TL ücret dışı matrah:
- Birinci dilim (0–190.000 TL): dilimdeki tutar 190.000 TL, vergi 190.000 × %15 = 28.500 TL.
- İkinci dilim (190.000–400.000 TL): dilimdeki tutar 210.000 TL, vergi 210.000 × %20 = 42.000 TL.
- Üçüncü dilim (400.000–1.000.000 TL): matrah 500.000 TL’de biter, dilimdeki tutar 100.000 TL, vergi 100.000 × %27 = 27.000 TL.
- Dilimlerin vergisini toplayın: 28.500 + 42.000 + 27.000 = 97.500 TL.
- Ortalama oranı bulun: 97.500 / 500.000 × 100 = %19,5.
Marjinal oran %27, ortalama oran %19,5’tir. Matrah dördüncü ve beşinci dilime ulaşmadığı için bu dilimlerde vergi yoktur.
Üst dilime geçmek gelirinizi azaltır mı?
Hayır. Yüksek oran yalnızca yeni dilime düşen kısma uygulanır; alt dilimlerin vergisi değişmez. 2026’da ücret dışı gelir için:
| Matrah | Gelir vergisi | Vergi sonrası gelir | Marjinal oran |
|---|---|---|---|
| 400.000 TL | 70.500 TL | 329.500 TL | %20 |
| 410.000 TL | 73.200 TL | 336.800 TL | %27 |
Matrah 400.000 TL’den 410.000 TL’ye çıkınca yalnızca üçüncü dilime düşen 10.000 TL %27 ile vergilenir: 2.700 TL. Vergi sonrası gelir 329.500 TL’den 336.800 TL’ye yükselir.
Dilim sınırları yıla ve gelir türüne göre değişir
Dilim sınırları her yıl yeni bir Gelir Vergisi Genel Tebliğiyle ilan edilir. 2025 ve 2026’da oranlar aynıdır, sınırlar farklıdır:
| Oran | 2025 (Seri No: 329) | 2026 (Seri No: 332) |
|---|---|---|
| %15 | 158.000 TL’ye kadar | 190.000 TL’ye kadar |
| %20 | 330.000 TL’ye kadar | 400.000 TL’ye kadar |
| %27 (ücret dışı) | 800.000 TL’ye kadar | 1.000.000 TL’ye kadar |
| %27 (ücret) | 1.200.000 TL’ye kadar | 1.500.000 TL’ye kadar |
| %35 | 4.300.000 TL’ye kadar | 5.300.000 TL’ye kadar |
| %40 | 4.300.000 TL’nin üstü | 5.300.000 TL’nin üstü |
Aynı 500.000 TL ücret dışı matrah, 2025 tarifesiyle 104.000 TL (ortalama %20,8), 2026 tarifesiyle 97.500 TL vergi öder (ortalama %19,5). Gelir türü de sonucu değiştirir: 2026’da 1.200.000 TL matrahın vergisi ücret dışı gelirde 302.500 TL, ücret gelirinde 286.500 TL’dir.
Maaşta dilimler, yılbaşından beri biriken kümülatif vergi matrahına uygulanır. Kümülatif matrah bir dilim sınırını geçtiği ay kesilen vergi artar ve net maaş düşer.
Örnek hesaplama: 2026 geliri 1.000.000 TL (ücret dışı)
Gelir vergisi
232.500 TL
- Vergi sonrası gelir
- 767.500 TL
- Ortalama vergi oranı
- %23,25
- Marjinal vergi oranı
- %27,00
Adım adım hesaplama
dilim 1 = matrah × %15
dilim 1 = 190.000 × %15 = 28.500
dilim 2 = matrah × %20
dilim 2 = 210.000 × %20 = 42.000
dilim 3 = matrah × %27
dilim 3 = 600.000 × %27 = 162.000
Gelir vergisi
gelir vergisi = Σ dilim
gelir vergisi = 28.500 + 42.000 + 162.000 = 232.500
Ortalama vergi oranı
ortalama vergi oranı = gelir vergisi / matrah × 100
ortalama vergi oranı = 232.500 / 1.000.000 × 100 = %23,25