Oran Orantı Hesaplama: Doğru ve Ters Orantı

Yazar: HesaplayıcıGüncellendi: 13 Eylül 2026

Oran orantı hesaplama aracı, a : b = c : x orantısında bilinmeyen x değerini bulur. Üç bilinen değeri girin ve orantı türünü seçin. Doğru orantıda iki çokluk birlikte artar, ters orantıda biri artarken diğeri azalır. Araç x değerini, orantı sabitini ve her adımın formülünü gösterir. Alışveriş, hız ve işçi problemlerinde kullanabilirsiniz.

Örnek hesaplama: 3 kalem 12 TL ise 5 kalem kaç TL? (doğru orantı)

x (bilinmeyen)

Orantı sabiti (k): 4

Adım adım hesaplama

Orantı sabiti (k)
k = b / a
k = 12 / 3 = 4
x (bilinmeyen)
x = b × c / a
x = 12 × 5 / 3 = 20

math.ratio

Nasıl kullanılır?

a alanına birinci çokluğun bilinen değerini girin, örneğin kalem sayısını.
b alanına a’ya karşılık gelen değeri girin, örneğin o kalemlerin fiyatını.
c alanına birinci çokluğun yeni değerini girin.
Orantı türü alanında Doğru orantı veya Ters orantı seçeneğini seçin ve Hesapla düğmesine basın.

Formül

Doğru orantı: a / b = c / x, buradan x = b × c / a. Orantı sabiti k = b / a.
Ters orantı: a × b = c × x, buradan x = a × b / c. Orantı sabiti k = a × b.

a ve c, birinci çokluğun iki değeridir. b ve x, ikinci çokluğun bunlara karşılık gelen değerleridir. k, doğru orantıda birinci çokluğun bir birimine düşen miktar, ters orantıda iki çokluğun değişmeyen çarpımıdır. İçler dışlar çarpımı da aynı sonucu verir: a × x = b × c.

Örnek hesaplama

Sayfadaki örnek, 3 kalemin fiyatı bilindiğinde 5 kalemin fiyatını doğru orantıyla bulur. İlk adım orantı sabitini, yani bir kalemin fiyatını, ikinci adım x değerini gösterir.

Sınırlar

Araç iki çokluklu basit orantıyı çözer; üç veya daha fazla çokluklu bileşik orantıyı çözmez. Doğru orantıda a, ters orantıda c sıfır olamaz. Birim girilmez: x, b ile aynı birimdedir (TL, gün, km). Sonuç yuvarlanmaz; sayfa sayıları kısaltarak gösterebilir.

Sık Sorulan Sorular

Doğru orantı nedir?

İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa, biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır. Karşılıklı değerlerin oranı sabittir.

Ters orantı nedir?

Biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa çokluklar ters orantılıdır ve karşılıklı değerlerin çarpımı sabittir. Örneğin 6 işçi bir işi 12 günde bitirirse 8 işçi aynı işi 9 günde bitirir.

İçler dışlar çarpımı nasıl yapılır?

a / b = c / x orantısında dışlar a ile x, içler b ile c'dir. İçler çarpımı dışlar çarpımına eşittir: a × x = b × c, buradan x = b × c / a bulunur.

Orantıda sıfır kullanılabilir mi?

Bölen sıfır olamaz, çünkü sıfıra bölme tanımsızdır. Doğru orantıda a, ters orantıda c sıfırsa x hesaplanamaz ve araç hata verir.

Hesaplama kuralları

Doğru orantıda iki çokluk birlikte artar veya azalır: a / b = c / x, yani x = b × c / a ve orantı sabiti k = b / a.

Ters orantıda biri artarken diğeri aynı oranda azalır: a × b = c × x, yani x = a × b / c ve orantı sabiti k = a × b.

Bölen sıfır olamaz: doğru orantıda a, ters orantıda c sıfırsa araç hata verir.

Sonuç yuvarlanmaz; sayfa sayıları kısaltarak gösterebilir.