Stopaj Nasıl Hesaplanır?
Hesaplayıcı2 dk okuma
Kısa cevap
Stopaj, ödemeyi yapanın brüt tutardan kestiği ve vergi dairesine yatırdığı gelir vergisidir: stopaj = brüt tutar × stopaj oranı, net tutar = brüt tutar − stopaj. İşyeri kirası ve serbest meslek ödemelerinde oran %20'dir. Örneğin 20.000 TL brüt kiradan 4.000 TL stopaj kesilir, kiraya verene 16.000 TL net ödenir.
Formül
Stopaj = brüt tutar × oran
Net tutar = brüt tutar − stopaj
Brüt tutar = net tutar / (1 − oran)
- Brüt tutar: stopaj kesilmeden önceki bedel
- Net tutar: ödemeyi alanın eline geçen bedel
- Oran: ondalık stopaj oranı; %20 için 0,20
- Son formül brüte tamamlamadır: net tutar anlaşıldığında brüt tutarı verir
Adım adım örnek
Bir şirket, işyeri olarak kiraladığı dükkân için aylık 20.000 TL brüt kira öder:
- Stopajı bulun: 20.000 × %20 = 4.000 TL. Kiracı şirket bu tutarı keser ve muhtasar beyannameyle vergi dairesine öder.
- Net kirayı bulun: 20.000 − 4.000 = 16.000 TL. Ev sahibinin hesabına 16.000 TL yatar.
Taraflar kirayı net 8.000 TL olarak anlaştıysa brüt kira şöyle bulunur:
- Brüte tamamlayın: 8.000 / 0,80 = 10.000 TL brüt kira.
- Stopajı bulun: 10.000 × %20 = 2.000 TL. Ev sahibine 8.000 TL kalır.
Sık yapılan hata: nete %20 eklemek
Net 8.000 TL’ye %20 (1.600 TL) ekleyip brüt kirayı 9.600 TL yazarsanız stopaj 1.920 TL olur ve ev sahibine 7.680 TL kalır, anlaşılan 8.000 TL değil. Stopaj brüt tutar üzerinden hesaplandığı için brüte tamamlarken net tutarı (1 − oran) ile bölün.
Yaygın stopaj oranları
Stopaj oranları Gelir Vergisi Kanunu md. 94’te sayılan ödemeler için belirlenir. Sık karşılaşılanlar:
| Ödeme | Oran | Dayanak |
|---|---|---|
| İşyeri kirası (kiracı işletme veya kurumsa) | %20 | GVK md. 94/5-a |
| Serbest meslek ödemeleri (avukat, mali müşavir, doktor gibi) | %20 | GVK md. 94/2-b |
| Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri | %5 | GVK md. 94/3 |
Örneğin 100.000 TL’lik bir inşaat hakedişinden %5 oranla 5.000 TL stopaj kesilir ve yükleniciye 95.000 TL ödenir.
Stopaj ödenecek verginin tamamı mı?
Her zaman değil. Stopaj peşin alınan bir gelir vergisidir. Gelirinizi yıllık beyannameyle bildirmeniz gerekiyorsa, vergi tarifeye göre yeniden hesaplanır ve yıl içinde kesilen stopaj bu vergiden düşülür. Kiracı bir kişi ise ya da kazancı basit usulde belirlenen bir esnafsa stopaj kesmez; bu durumda kiraya veren kira gelirini kendisi beyan eder.
Örnek hesaplama: 20.000 TL brüt kiradan %20 stopaj
Stopaj tutarı
4.000 TL
- Brüt tutar
- 20.000 TL
- Net tutar
- 16.000 TL
Adım adım hesaplama
Stopaj tutarı
stopaj = brüt tutar × %20
stopaj = 20.000 × %20 = 4.000
Net tutar
net tutar = brüt tutar − stopaj
net tutar = 20.000 − 4.000 = 16.000