Kıdem Tazminatı Kimlere Verilir?
Hesaplayıcı3 dk okuma
Kısa cevap
Kıdem tazminatı, aynı işverende en az bir yıl çalışmış ve iş sözleşmesi 1475 sayılı Kanun md. 14'te sayılan bir nedenle sona eren işçiye verilir: ahlak ve iyi niyete aykırı davranış dışındaki işveren feshi, haklı nedenle istifa, askerlik, emeklilik, kadın işçinin evlendikten sonraki bir yıl içinde ayrılması ve ölüm. Haklı nedeni olmayan istifada tazminat yoktur.
Formül
kıdem tazminatı hakkı = en az 1 yıl hizmet + md. 14'te sayılan bir sona erme nedeni
- en az 1 yıl hizmet: Aynı işverenin bir veya birden fazla işyerinde geçen süreler, sözleşme ara verilerek yeniden yapılmış olsa da birleştirilir (1475 md. 14). Süre giriş tarihinden çıkış tarihine kadar sayılır; Yargıtay’a göre 11.09.2020–10.09.2021 arası 364 gündür ve bir yılı doldurmaz.
- sona erme nedeni: Aşağıdaki tablodaki durumlardan biri. Bir neden yoksa hizmet ne kadar uzun olursa olsun tazminat doğmaz.
1475 sayılı Kanun’un bugün yalnızca 14. maddesi yürürlüktedir (4857 sayılı Kanun md. 120). Maddedeki 16. ve 17. madde atıfları, 4857 sayılı Kanun’un 24. ve 25. maddeleri olarak uygulanır.
Adım adım örnek
İşçi 1 Mart 2022’de işe başlamış, işveren sözleşmeyi 1 Eylül 2026’da ekonomik nedenlerle feshetmiştir. Son brüt ücret 40.000 TL’dir.
- Hizmet süresini bulun: 4 yıl 6 ay. Bir yıl şartı sağlanır.
- Sona erme nedenini kontrol edin: Fesih işverendendir ve işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı bir davranışına dayanmaz (4857 md. 25/II değildir). Durum md. 14’ün ilk bendine girer.
- Sonuç: İşçi kıdem tazminatına hak kazanır. Tutar 180.000 TL brüt, damga vergisinden sonra 178.633,80 TL nettir; hesabın ayrıntısı kıdem tazminatı hesaplama rehberindedir.
- Karşılaştırma: Aynı işçi haklı bir nedeni olmadan istifa etseydi, 4 yıl 6 aylık hizmetine rağmen kıdem tazminatı alamazdı.
İşveren bildirim süresine uymadan feshettiyse işçiye ayrıca ihbar tazminatı ödenir.
Hangi durumda kıdem tazminatı ödenir?
| Sözleşmenin sona ermesi | Kıdem tazminatı | Dayanak |
|---|---|---|
| İşveren feshi: ekonomik neden, performans, işçinin hastalığı, zorlayıcı neden | Var | 1475 md. 14/1-1 |
| İşveren feshi: ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış (hırsızlık, hakaret, devamsızlık gibi) | Yok | 4857 md. 25/II |
| İşçinin haklı nedenle feshi: ücretin ödenmemesi, mobbing, sağlık, zorlayıcı neden | Var | 1475 md. 14/1-2; 4857 md. 24 |
| İşçinin haklı nedeni olmadan istifası | Yok | 1475 md. 14 |
| Muvazzaf askerlik | Var | 1475 md. 14/1-3 |
| Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak | Var | 1475 md. 14/1-4 |
| Yaş dışındaki emeklilik şartlarını (sigortalılık süresi ve prim günü) tamamlayıp ayrılmak | Var | 1475 md. 14/1-5 |
| Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması | Var | 1475 md. 14 |
| İşçinin ölümü (tazminat mirasçılara ödenir) | Var | 1475 md. 14 |
| Bir yıldan kısa hizmet | Yok | 1475 md. 14 |
Sık karıştırılan durumlar
- Yaş dışındaki şartları tamamlama: 8 Eylül 1999’dan önce sigortalı olanlar için 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün prim yeterlidir. Daha sonra sigortalı olanlar için gün şartı daha yüksektir. SGK’dan e-Devlet üzerinden alınan “kıdem tazminatı alabilir” yazısı bu şartı gösterir.
- Evlilik: Yalnızca kadın işçiler içindir ve bir yıl evlilik tarihinden sayılır. Erkek işçinin evlilik nedeniyle ayrılması tazminat doğurmaz.
- Askerlik: İşçinin muvazzaf askerlik için işten ayrılması gerekir; ayrılış nedeni belgelenmelidir.
- Tazminatı hesaplayıcı bu koşulları kontrol etmez: Hak kazandığınızı bu tabloyla kontrol edin, tutarı hesaplayıcıyla bulun.
Örnek hesaplama: 1 Mart 2018 – 1 Haziran 2026, 60.000 TL brüt ve 5.000 TL yan hak
Net kıdem tazminatı
531.760,42 TL
- Brüt kıdem tazminatı
- 535.827,35 TL
- Damga vergisi
- 4.066,93 TL
- Hesaba esas aylık ücret
- 64.948,77 TL
- Çıkış tarihindeki tavan
- 64.948,77 TL
- Hizmet süresi
- 8,25 yıl
- Tam yıl
- 8
- Ay
- 3
- Gün
- 0
Adım adım hesaplama
Hizmet süresi
hizmet süresi = yıl + ay/12 + gün/365
hizmet süresi = 8 + 3/12 + 0/365 = 8,25 yıl
Hesaba esas aylık ücret
esas ücret = min(brüt ücret + yan haklar; tavan)
esas ücret = min(65.000; 64.948,77) = 64.948,77
Brüt kıdem tazminatı
brüt kıdem tazminatı = esas ücret × hizmet süresi
brüt kıdem tazminatı = 64.948,77 × (8 + 3/12 + 0/365) = 535.827,35
Damga vergisi
damga vergisi = brüt kıdem tazminatı × binde 7,59
damga vergisi = 535.827,35 × binde 7,59 = 4.066,93
Net kıdem tazminatı
net kıdem tazminatı = brüt kıdem tazminatı − damga vergisi
net kıdem tazminatı = 535.827,35 − 4.066,93 = 531.760,42